Rewizja normy ISO 9001: rozwój systemów zarządzania jakością do 2026 r.

 

Rewizja normy ISO 9001 (której aktualna wersja pochodzi z 2015 roku) jest już w toku. Prace prowadzi Komitet Techniczny ISO/TC 176/SC 2, a konkretnie Grupa Robocza WG 29. Projekt Międzynarodowej Normy (Draft International Standard, DIS) z sierpnia 2025 r. jest już dostępny dla krajowych jednostek normalizacyjnych – członków ISO, do konsultacji i dyskusji.

 

DIS stanowi cenny punkt wyjścia do planowania działań przez organizacje certyfikowane, konsultantów oraz jednostki akredytujące. Zrozumienie spodziewanych zmian w ISO 9001 oraz przygotowanie się do okresu przejściowego umożliwi dokonanie niezbędnych dostosowań z wyprzedzeniem, ograniczając ryzyko niezgodności oraz negatywnych skutków wynikających z opóźnień.

 

Choć obecny projekt może zostać zmodyfikowany i uzupełniony na podstawie uwag oraz późniejszego wydania Final Draft International Standard (FDIS), w niniejszym artykule przedstawiamy najważniejsze potencjalne zmiany (według struktury obecnej normy), które mogą zostać wprowadzone po rewizji ISO 9001.

 

 

Główne zmiany oczekiwane w wyniku najnowszej rewizji normy ISO 9001, której publikacja planowana jest na rok 2026, obejmują następujące obszary:

 

 

Obowiązek określenia, czy zmiany klimatyczne generują zagadnienia istotne dla systemu zarządzania jakością (4.1), oraz uwzględnienia, że strony zainteresowane mogą mieć wymagania związane z klimatem (4.2), został już ugruntowany poprzez poprawkę Amd 1:2024, która jest obecnie w mocy. Projekt DIS integruje te wymagania, zachowując spójność z ujednoliconą strukturą norm dla systemów zarządzania.

 

Wpływ: Zmiana spowodowała aktualizację analizy kontekstu organizacji oraz analizy stron zainteresowanych, tak aby wyniki analiz ujęte zostały w odpowiednich ryzykach, środkach kontrolnych i celach systemu zarządzania jakością.

 

 

 

Rewizja ISO 9001 wyraźnie podkreśla, że najwyższe kierownictwo musi promować w organizacji „kulturę jakości” oraz „zachowania etyczne”. W różnych opracowaniach zakłada się, że wsparciem w tym zakresie będą odwołania w Załączniku A (załącznik informacyjny), z nawiązaniem do normy ISO 10010 dotyczącej kultury jakości.

 

Wpływ: Aby dostosować się do tych zmian, organizacje powinny wykazać praktyki przywódcze i komunikację wspierającą kulturę jakości oraz etykę – np. poprzez spójne komunikaty kierownictwa, przykład dawany przez kadrę zarządzającą oraz stosowne wskaźniki dotyczące kultury organizacyjnej.

 

 

Wprowadzono wzmocnione powiązanie polityki jakości z kierunkiem strategicznym organizacji oraz jej kontekstem zewnętrznym.

 

Wpływ: Konieczne może być dokonanie przeglądu polityki jakości tak, aby była zgodna z wynikami analizy kontekstu (w tym z uwzględnieniem aspektów związanych z klimatem) i jasno wspierała przyjętą strategię.

 

 

W projekcie DIS doprecyzowano treść wymagań: celem jest wyraźniejsze rozróżnienie pojęć „ryzyko” i „szansa” oraz lepsze powiązanie między kontekstem organizacji (punkty 4.1–4.2), a planowanymi działaniami. Dokonuje się tego bez przekształcania ISO 9001 w formalny standard zarządzania ryzykiem.

 

Wpływ: Nowa wersja ISO 9001 będzie wymagała, aby organizacje jasno wykazywały, w jaki sposób proces opisany w punkcie 6.1 traktuje osobno istotne ryzyka i istotne szanse oraz jak wyniki tego procesu są zintegrowane z celami jakościowymi i odpowiednimi środkami kontrolnymi.

 

 

Rewizja normy obejmuje wzmocnienie podejścia do „zarządzania zmianą” (bez zmiany jego istoty). Projekt DIS koncentruje się na planowaniu zmian z uwzględnieniem: celu i możliwych konsekwencji zmian, integralności systemu zarządzania jakością, ról i uprawnień, niezbędnych zasobów oraz weryfikacji skuteczności po wdrożeniu zmiany. Elementy te były obecne już w wersji normy z 2015 roku, jednak w nowej propozycji zostały wyraźniej podkreślone, aby lepiej odpowiadać na dynamicznie zmieniające się otoczenie organizacji.

 

Wpływ: Niezbędne będzie sformalizowanie kryteriów oceny przed i po wdrożeniu zmian, stosowanie odpowiednich szablonów zatwierdzania zmian oraz gromadzenie dowodów potwierdzających skuteczność wprowadzonych modyfikacji.

 

 

Kolejna istotna zmiana dotyczy rozszerzonego zakresu „świadomości”. Oprócz znajomości polityki jakości, celów, indywidualnego wkładu w ich osiąganie oraz konsekwencji niezgodności, projekt DIS dodaje wymaganie, aby personel był świadomy znaczenia „kultury jakości” oraz oczekiwanych zachowań etycznych.

 

Wpływ: Wymaga to zaktualizowania treści szkoleń wstępnych i wewnętrznych oraz komunikatów kierownictwa tak, aby uwzględniały elementy kultury organizacyjnej i etyki jako integralną część budowania świadomości pracowników.

 

 

W sekcji 9.2 wprowadzono również zmiany strukturalne i akcentowe. Źródła techniczne wskazują na możliwe uporządkowanie lub usunięcie fragmentów objaśniających (np. dotyczących „celu” audytu) przy zachowaniu zasadniczych wymagań, takich jak:

 – program audytów oparty na ryzykach, zmianach i wynikach wcześniejszych audytów,

– określone kryteria oraz metodyka audytu,

– zapewnienie kompetencji i niezależności audytorów,

– raportowanie wyników audytów do kierownictwa,

– działania korygujące oraz weryfikacja ich skuteczności.

 

Wpływ: Konieczne będzie dokonanie przeglądu programu audytów wewnętrznych, aby w sposób jednoznaczny wykazać podejście oparte na ryzyku i wynikach oraz jego powiązanie z wymaganiami punktu 6.1 (ryzyka i szanse) oraz punktu 10 (doskonalenie).

 

 

W zakresie rozdziału 10 przewiduje się niewielkie zmiany redakcyjne. Z dotychczasowych opracowań grup roboczych wynika, że większość korekt pozostaje poza warstwą stricte wymagań. Dla rozdziałów 9 i 10 część źródeł technicznych sygnalizuje uściślenie terminologii „monitorowania i pomiarów” oraz bardziej jednoznaczne powiązanie pomiędzy ustaleniami z audytów, działaniami korygującymi i ciągłym doskonaleniem.

 

Wpływ: Należy zapewnić skuteczne zamykanie niezgodności oraz systematyczne wykorzystywanie danych dotyczących wyników oraz informacji zwrotnej jako wejścia do procesu zarządzania ryzykami i szansami (punkt 6.1) oraz do przeglądu i aktualizacji celów jakościowych.

 

 

Komitet Techniczny ISO/TC 176/SC 2 podtrzymuje, że finalna publikacja nowego wydania normy ISO 9001 jest obecnie oczekiwana we wrześniu 2026 r. Historycznie nowe wersje norm ISO wiązały się z trzyletnim okresem przejściowym, w trakcie którego organizacje certyfikowane muszą dostosować swoje systemy zarządzania.

 

Należy jednak podkreślić, że ostateczną decyzję w tej sprawie podejmie IAF (International Accreditation Forum). Ze względu na stosunkowo ograniczony zakres planowanych zmian możliwe jest skrócenie tradycyjnego okresu przejściowego.

 

 Jako jednostka certyfikująca będziemy na bieżąco informować naszych klientów oraz zainteresowane strony o postępach prac nad rewizją ISO 9001 (2026), a także o ostatecznie zatwierdzonym przez IAF okresie przejściowym i związanych z nim wymaganiach.

 

Artykuł w oryginalnej wersji językowej został opublikowany na stronie BMC Assurance: https://bmcassurance.com/revision-iso-9001-2026/#922_Programa_de_auditoria_interna_desarrollo_y_ejecucion